Je staat er meestal niet bij stil in een gesprek. Daar let je meestal niet bewust op de gebaren en gezichtsuitdrukkingen van je gesprekspartner. Of je let er wel op maar je mist een deel van de betekenis. Op het moment dat je gesprekspartner spontaan spreekt, worden zijn of haar woorden namelijk op een vloeiende manier ondersteunt door gebaren.

Bijbehorende gevoelde emoties en gedachten komen tot uitdrukking in het gezicht. In de vorm van, soms, subtiele bewegingen. Bijvoorbeeld van de wenkbrauwen. Als de lichaamstaal van je gesprekspartner congruent is met de woorden die worden uitgesproken is er niets opvallends, en jij begrijpt hem of haar. Maar wat nu als je een ontevreden gevoel overhoudt aan een gesprek? En je kunt ook niet duiden waardoor dat komt?

Zeker weten dat de lichaamstaal van je gesprekspartner bij dit ontevreden gevoel een rol heeft gespeeld! En dat er signalen afgegeven zijn die jou hadden kunnen helpen om te begrijpen waar dat ontevreden gevoel vandaan kwam. Jij kunt die signalen leren herkennen, zodat je je gesprekspartner op een dieper, emotioneel, niveau beter kan begrijpen. Onder andere aan de hand van subtiele bewegingen van de wenkbrauwen. Het kan voor jou belangrijke informatie opleveren als je weet wat deze bewegingen betekenen.

In mijn artikel:  “De wenkbrauwen vertellen veel! “, heb ik uitgelegd op welke manier emoties tot uitdrukking komen in ons gezicht en welke belangrijke rol bewegingen van de wenkbrauwen daarbij hebben.

Wat nu als er totaal geen wenkrauwbewegingen te zien zijn?


Stel dat je een gesprek hebt waarbij je gesprekspartner totaal geen wenkbrauwbewegingen laat zien? En ook nog eens waarbij er gesproken wordt over een zéér emotionele gebeurtenis? Wat betekent dat dan? Hoe komt dat? Waarom is het belangrijk om dit te kunnen herkennen? En wat kun jij er dan mee als professional?

Ik laat hieronder een voorbeeld zien aan de hand van een interview met Oscar Pistorius. Hij schoot in 2013 zijn vriendin dood en geeft in dit interview zijn versie van de gebeurtenissen. Het hele interview is terug te zien via de volgende link: Oscar Pistorius interview with Mark Williams-Thomas

In een groot deel van het interview laat Pistorius weinig bewegingen van de wenkbrauwen zien. Dat is heel opvallend omdat hij zijn versie verteld van wat er gebeurd is in de nacht dat hij zijn vriendin heeft doodgeschoten. Hij spreekt over een zéér emotionele gebeurtenis waarbij het normaal zou zijn dat emoties tot uiting komen.

Ik geef je drie opvallende momenten uit het interview waarbij (haast) geen wenkbrauwbewegingen te zien zijn:

Foto 1.

Op dit moment vertelt Pistorius over het geluid wat in de badkamer te horen was en dat hij in paniek raakte. (In het interview is dit moment terug te zien op 10:11 minuten).

Foto 2.

Meteen daarna op (10:19 min.) beschrijft hij hoe hij verstijfde en een plotseling gevoel van angst hem overviel toen hij het gevoel had dat er iemand in huis was. 

Foto 3.

Op 12:28 min. is er 

Op 12:28 min. is er een ander moment waar Pistorius zijn gevoelens van angst beschrijft op het moment dat hij bij de badkamer staat. 

Geen wenkbrauwbewegingen, hoe komt dat?


Bewegingen van de wenkbrauwen spelen dus een belangrijke rol bij het vertalen je gevoelde emoties en je innerlijke gemoedstoestand. Ze hebben dan ook een belangrijke sociale functie.  Daarnaast geven subtiele bewegingen van de wenkbrauwen ook belangrijke informatie over hoe we ten opzichte van de ander staan in een gesprek.

Als in een gesprek gesproken wordt over een zéér emotionele gebeurtenis die iemand ook nog eens persoonlijk heeft meegemaakt, is het dus des te opvallender dat de wenkbrauwen niet meedoen in deze beschrijvingen.

Om beter te begrijpen wat de oorzaak hiervan kan zijn en wat de betekenis hiervan is, moeten we even een kort uitstapje maken naar hoe onze hersenen werken.

Het cognitieve- en het emotionele brein


Bij alles wat je zegt, voelt of denkt zijn je hersenen betrokken. Twee gebieden in je hersenen werken hierbij nauw samen. Namelijk je cognitieve brein en je emotionele brein. Het cognitieve brein, of neocortex, is de allerbuitenste laag van je hersenen. En deze laag ligt als een soort enveloppe over het emotionele brein heen.

Dit is een bewust proces. Hier heb je zelf invloed op. Jij kunt zelf beslissen welke woorden je uitspreekt, wat je wel en wat je niet wilt zeggen. Deze beslissing wordt genomen met behulp van je cognitieve brein.

Je cognitieve brein is het bewuste, rationele en naar buiten gerichte brein. Alles wat je zegt of doet verloopt via dit cognitieve brein. Op het moment dat je praat doe je dat bewust. De van keuze van woorden die je gebruikt wordt hier genomen.

Dit is een bewust proces. Hier heb je zelf invloed op. Jij kunt zelf beslissen welke woorden je uitspreekt, wat je wel en wat je niet wilt zeggen. Deze beslissing wordt genomen met behulp van je cognitieve brein.

Het emotionele brein is je onbewuste brein. Dit wordt ook wel het limbische systeem genoemd. En dit ligt precies onder het cognitieve brein. Hier vindt de verwerking van je emoties plaats. Op het moment dat je een emotie voelt wordt er in dit gedeelte van de hersenen razendsnel betekenis aan gegeven aan deze emotie. Dit wordt vervolgens vertaald in een fysiek signaal. Wat vervolgens te zien is op je lichaam. Bijvoorbeeld in de vorm van bewegingen van de wenkbrauwen. Je hebt hier geen invloed op. Het is namelijk een onbewust proces. En de informatieverwerking van deze onbewuste processen is vele malen hoger dan de informatieverwerking van bewuste processen. Zoals bijvoorbeeld de woorden die we uitspreken.

Wat krijgt de overhand?


Het emotionele en cognitieve brein kunnen met elkaar samenwerken of elkaar tegenwerken. Als ze goed met elkaar samenwerken is er niet opvallends te merken in een gesprek. En worden woorden (rationele brein) ondersteunt door de bijbehorende emoties (emotionele brein).  Gedachten, emoties en gevoelens sluiten op een natuurlijke manier bij elkaar aan, er is niets aan de hand.

Als ze elkaar tegenwerken heeft één van de twee hersengebieden de overhand. Het emotionele- of het cognitieve brein. Krijgt het emotionele brein de overhand dan vermindert dit de toegang tot het cognitieve brein. Dit herken je misschien wel, als je erg in paniek bent of heel plotseling heel erg verdrietig. Je kunt dan niet meer goed nadenken. Je wordt dan volledig in beslag worden genomen door je emoties.

Op het moment dat het rationele brein de overhand krijgt zal dit in een gesprek te zien zijn bij je gesprekspartner.  Door de afwezigheid van getoonde emoties.  Zoals in het voorbeeld van het interview met Oscar Pistorius de afwezigheid van bewegingen van zijn wenkbrauwen.

Wat betekent dit?


Er vindt op zo’n moment een cognitieve controle plaats over je emoties. Je denkt continue bewust na over wat je gaat zeggen en wat niet. Er is hierbij geen ruimte voor het spontaan uiten van woorden en de daarbij behorende emoties. Wat je naar de buitenwereld wilt laten zien wordt vooraf ‘gedirigeerd’ door je rationele brein. Je bent dan continue bezig om alles wat je zegt als het ware op een weegschaal te leggen.  Dit komt tot uiting door gecontroleerde bewegingen, gebaren en een afwezigheid van werkelijk gevoelde emoties. Want deze worden onderdrukt.

Wat is de consequentie in een gesprek?


Vermoedelijk hou je er in de eerste plaats een ontevreden gevoel aan over en je kunt niet duiden waar dat nu precies aan ligt.

Ten tweede is het verhaal, de antwoorden, de uitleg van je gesprekspartner op een cognitief niveau blijven hangen. Je hebt niet werkelijke toegang gekregen tot een dieper, emotioneel niveau. Hierdoor kan het zijn dat je informatie gemist hebt. Informatie die voor jou als professional belangrijk had kunnen zijn om je gesprekspartner beter te begrijpen. Wat zijn werkelijke gedachten en emoties bij een gebeurtenis zijn geweest.

Kortom, informatie die belangrijk had kunnen zijn voor het verloop en de uitkomst je gesprek.

Onderzoek de oorzaak en krijg meer inzicht


Op het moment dat je dit merkt is het belangrijk en waardevol voor jou om op zoek te gaan naar de oorzaak hiervan:

Heeft je gesprekspartner al lange tijd geen contact meer met zijn emoties en gevoelens? Is hij gewend om deze niet te tonen? Deze vorm van onderdrukking zorgt ervoor dat je alleen nog rationele beslissingen kan nemen die los staan van de ervaringen in je lichaam met de daarbij behorende emoties, gedachten en verlangens.

Het kan ook zijn dat je gesprekspartner iets anders heeft meegemaakt dan hij met zijn woorden beschrijft. In dit geval zullen zijn woorden niet door zijn lichaamstaal ondersteunt worden. Dit is een vorm van discongruentie.

Je kunt je richten op de emotionele beleving van je gesprekspartner. Door vragen te stellen die dieper ingaan op de gevoelens die hij heeft ervaren in die specifieke situatie waarover je gesprekspartner het heeft. Dit ‘dwingt’ je gesprekspartner om op een spontane, minder gecontroleerde en van tevoren gedirigeerde manier over de ervaring te spreken.

In het voorbeeld van het interview met Pistorius had de interviewer meer in kunnen gaan op het paniek- en angstgevoel wat Pistorius beschrijft door vragen te stellen als;

“Wat ging er op dat moment nog meer door je hoofd?”

“Wat voelde je nog meer?”

“Wat dacht hij hierbij”?

“Wat zag je op dat moment om je heen en hoe heb je dit ervaren?”

Deze vragen hadden de interviewer kunnen helpen om tot een emotioneler niveau door te kunnen dringen. Zo had hij veel meer informatie en inzicht kunnen verkrijgen in de werkelijk beleefde emoties van Pistorius en een completer beeld van de situatie kunnen verkrijgen.

In de prakijk


Het is belangrijk om bij je waarneming en conclusie altijd een cluster van signalen te herkennen en mee te nemen bij je vervolgacties in een gesprek. Dit kun je leren. En ik help je hier graag bij.

Heb jij als professional meer behoefte aan een beter begrip van je gesprekpartner? Wil je je gesprekken richting kunnen geven om op die manier die doelstelling van je gesprek te behalen?

Neem gerust  Contact met me op of kijk dan eens wat voor jou de mogelijkheden zijn op mijn Aanbod.

Hartelijke groet!

Corien